మధుమేహం అంటే ఏమిటి? మధుమేహం అనేది రక్తంలో గ్లూకోజ్ను ప్రాసెస్ చేయడానికి తగినంత ఇన్సులిన్ను ఉత్పత్తి చేయలేని పరిస్థితి లేదా ఒక వ్యక్తికి అధిక రక్తంలో చక్కెర ఉన్న జీవక్రియ వ్యాధుల సమూహం. శరీరం ఆహారాన్ని ఎలా శక్తిగా మారుస్తుందో మరియు మధుమేహం ఉన్నప్పుడు సంభవించే మార్పుల యొక్క సాధారణ ప్రక్రియ క్రింద వివరించబడింది. ఆహారం గ్లూకోజ్గా మార్చబడుతుంది: కడుపు మనం తినే ఆహారాన్ని చక్కెర రూపంలో గ్లూకోజ్ అని పిలిచే ఇంధనంగా మారుస్తుంది. గ్లూకోజ్ రక్తప్రవాహంలోకి వెళుతుంది మరియు శరీరంలోని మిలియన్ల కణాలకు తీసుకువెళుతుంది. కణాలలోకి గ్లూకోజ్ అందుతుంది : ప్యాంక్రియాస్ అనే అవయవం ఇన్సులిన్ అనే రసాయనాన్ని తయారు చేస్తుంది. ఇన్సులిన్ కూడా రక్తప్రవాహంలోకి వెళ్లి కణాలకు వెళుతుంది. ఇది గ్లూకోజ్ని కలుస్తుంది మరియు కణాలలోకి ప్రవేశించేలా చేస్తుంది. కణాలు గ్లూకోజ్ను శక్తిగా మారుస్తాయి : కణాలు శరీరానికి శక్తిని అందించడానికి గ్లూకోజ్ను జీవక్రియ (బర్న్) చేస్తాయి. మధుమేహం ఉన్నప్పుడు, జరిగే మార్పులు మధుమేహం వల్ల శరీరం ఆహారం ద్వారా శక్తిని పొందడం కష్టతరం చేస్తుంది. ఆహారం గ్లూకోజ్గా మారుతుంది: కడుపు ఇప్పటికీ మనం తినే ఆహారాన్ని గ్లూకోజ్గా మారుస్తుంది. గ్లూకోజ్ రక్తప్రవాహంలోకి వెళుతుంది. కానీ చాలా గ్లూకోజ్ కణాలలోకి ప్రవేశించలేకపోవచ్చు ఎందుకంటే: తగినంత ఇన్సులిన్ ఉండకపోవచ్చు. ఇన్సులిన్ పుష్కలంగా ఉండవచ్చు, కానీ అది గ్రాహకాలను అన్లాక్ చేయదు. మొత్తం గ్లూకోజ్ని పొందేందుకు చాలా తక్కువ గ్రాహకాలు ఉండవచ్చు. కణాలు శక్తిని తయారు చేయలేవు : చాలా గ్లూకోజ్ రక్తప్రవాహంలో ఉంటుంది. దీనిని హైపర్గ్లైసీమియా అంటారు (అధిక రక్తంలో గ్లూకోజ్ లేదా అధిక రక్త చక్కెర అని కూడా పిలుస్తారు). కణాలలో తగినంత గ్లూకోజ్ లేకుండా, కణాలు శరీరాన్ని సజావుగా నిర్వహించడానికి అవసరమైన శక్తిని తయారు చేయలేవు. మధుమేహం రకాలు మధుమేహంలో మూడు ప్రధాన రకాలు ఉన్నాయి: టైప్ 1 డయాబెటిస్ను జువెనైల్-ఆన్సెట్ డయాబెటిస్ అని పిలుస్తారు. ఇది సాధారణంగా ఆటో ఇమ్యూన్ రియాక్షన్ వల్ల వస్తుంది, ఇక్కడ శరీరం యొక్క రక్షణ వ్యవస్థ ఇన్సులిన్ను ఉత్పత్తి చేసే కణాలపై దాడి చేస్తుంది. ఇది సంభవించే కారణం పూర్తిగా అర్థం కాలేదు. టైప్ 1 డయాబెటిస్ ఉన్న వ్యక్తులు చాలా తక్కువ లేదా ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తి చేయరు. ఈ వ్యాధి ఏ వయస్సు వారినైనా ప్రభావితం చేయవచ్చు, కానీ సాధారణంగా పిల్లలు లేదా యువకులలో అభివృద్ధి చెందుతుంది. ఈ రకమైన మధుమేహం ఉన్నవారికి వారి రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను నియంత్రించడానికి ప్రతిరోజూ ఇన్సులిన్ ఇంజెక్షన్లు అవసరం. టైప్ 1 డయాబెటిస్ ఉన్నవారికి ఇన్సులిన్ అందుబాటులో లేకపోతే, వారు చనిపోతారు. టైప్ 2 డయాబెటిస్ను నాన్-ఇన్సులిన్ డిపెండెంట్ డయాబెటిస్ లేదా అడల్ట్-ఆన్సెట్ డయాబెటిస్ అని పిలుస్తారు మరియు మధుమేహం యొక్క అన్ని కేసులలో కనీసం 90% వాటా ఉంది.. ఇది ఇన్సులిన్ నిరోధకత మరియు సాపేక్ష ఇన్సులిన్ లోపం ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది, వీటిలో ఒకటి లేదా రెండూ మధుమేహం నిర్ధారణ సమయంలో ఉండవచ్చు. టైప్ 2 డయాబెటిస్ నిర్ధారణ ఏ వయసులోనైనా సంభవించవచ్చు. టైప్ 2 మధుమేహం చాలా సంవత్సరాలు గుర్తించబడదు మరియు ఒక సమస్య కనిపించినప్పుడు లేదా సాధారణ రక్తం లేదా మూత్రం గ్లూకోజ్ పరీక్ష చేసినప్పుడు తరచుగా రోగనిర్ధారణ చేయబడుతుంది. ఇది తరచుగా, కానీ ఎల్లప్పుడూ కాదు, అధిక బరువు లేదా ఊబకాయంతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది, ఇది ఇన్సులిన్ నిరోధకతను కలిగిస్తుంది మరియు అధిక రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలకు దారితీస్తుంది. టైప్ 2 డయాబెటిస్ ఉన్నవారు తరచుగా వ్యాయామం మరియు ఆహారం ద్వారా వారి పరిస్థితిని నిర్వహించవచ్చు. అయినప్పటికీ, కాలక్రమేణా చాలా మందికి నోటి మందులు మరియు లేదా ఇన్సులిన్ అవసరమవుతుంది. టైప్ 1 మరియు టైప్ 2 డయాబెటిస్ రెండూ తీవ్రమైనవి. తేలికపాటి మధుమేహం అంటూ ఏమీ లేదు. గర్భధారణ మధుమేహం (GDM) అనేది గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలతో కూడిన మధుమేహం యొక్క ఒక రూపం. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా 25 గర్భాలలో ఒకదానిలో అభివృద్ధి చెందుతుంది మరియు తల్లి మరియు బిడ్డ ఇద్దరికీ సమస్యలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. GDM సాధారణంగా గర్భం దాల్చిన తర్వాత అదృశ్యమవుతుంది, అయితే GDM ఉన్న స్త్రీలు మరియు వారి పిల్లలు జీవితంలో తర్వాత టైప్ 2 మధుమేహం వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. GDM చరిత్ర ఉన్న మహిళల్లో దాదాపు సగం మంది డెలివరీ తర్వాత ఐదు నుండి పది సంవత్సరాలలో టైప్ 2 డయాబెటిస్ను అభివృద్ధి చేస్తారు. ఇతర నిర్దిష్ట రకాల మధుమేహం కూడా ఉంది. మధుమేహం యొక్క సమస్యలు మధుమేహం ఉన్నవారికి అనేక తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. స్థిరంగా అధిక రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలు గుండె మరియు రక్త నాళాలు, కళ్ళు, మూత్రపిండాలు, నరాలు మరియు దంతాలను ప్రభావితం చేసే తీవ్రమైన వ్యాధులకు దారితీస్తాయి. అదనంగా, మధుమేహం ఉన్నవారికి ఇన్ఫెక్షన్లు వచ్చే ప్రమాదం కూడా ఎక్కువ. దాదాపు అన్ని అధిక-ఆదాయ దేశాలలో, మధుమేహం హృదయ సంబంధ వ్యాధులు , అంధత్వం , మూత్రపిండాల వైఫల్యం మరియు తక్కువ అవయవాల విచ్ఛేదనం వంటి వాటికి ప్రధాన కారణం . రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలు, రక్తపోటు మరియు కొలెస్ట్రాల్ను సాధారణ స్థాయిలో లేదా దగ్గరగా నిర్వహించడం మధుమేహ సమస్యలను ఆలస్యం చేయడం లేదా నివారించడంలో సహాయపడుతుంది. అందువల్ల మధుమేహం ఉన్నవారికి క్రమం తప్పకుండా పర్యవేక్షణ అవసరం. కార్డియోవాస్కులర్ వ్యాధి : గుండె మరియు రక్త నాళాలను ప్రభావితం చేస్తుంది మరియు కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి (గుండెపోటుకు దారితీయడం) మరియు స్ట్రోక్ వంటి ప్రాణాంతక సమస్యలను కలిగిస్తుంది. మధుమేహం ఉన్నవారిలో మరణానికి అత్యంత సాధారణ కారణం కార్డియోవాస్కులర్ వ్యాధి. అధిక రక్తపోటు, అధిక కొలెస్ట్రాల్, అధిక రక్తంలో గ్లూకోజ్ మరియు ఇతర ప్రమాద కారకాలు హృదయ సంబంధ సమస్యల ప్రమాదాన్ని పెంచడానికి దోహదం చేస్తాయి. కిడ్నీ వ్యాధి (డయాబెటిక్ నెఫ్రోపతీ) : కిడ్నీలోని చిన్న రక్తనాళాలు దెబ్బతినడం వల్ల మూత్రపిండాల పనితీరు తగ్గుతుంది లేదా పూర్తిగా విఫలమవుతుంది. మధుమేహం లేని వారి కంటే మధుమేహం ఉన్నవారిలో కిడ్నీ వ్యాధి చాలా సాధారణం. రక్తంలో గ్లూకోజ్ మరియు రక్తపోటును సాధారణ స్థాయిలో నిర్వహించడం వలన మూత్రపిండాల వ్యాధి ప్రమాదాన్ని బాగా తగ్గించవచ్చు. నరాల వ్యాధి (డయాబెటిక్ న్యూరోపతి): మధుమేహం రక్తంలో గ్లూకోజ్ మరియు రక్తపోటు చాలా ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు శరీరం అంతటా నరాలకు హాని కలిగిస్తుంది. ఇది జీర్ణక్రియ, అంగస్తంభన మరియు అనేక ఇతర విధులతో సమస్యలకు దారి తీస్తుంది. అత్యంత సాధారణంగా ప్రభావితమైన ప్రాంతాలలో అంత్య భాగాలను, ముఖ్యంగా పాదాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాలలో నరాల దెబ్బతినడాన్ని పరిధీయ నరాలవ్యాధి అని పిలుస్తారు మరియు నొప్పి, జలదరింపు మరియు అనుభూతిని కోల్పోవడానికి దారితీస్తుంది. ఫీలింగ్ కోల్పోవడం చాలా ముఖ్యం ఎందుకంటే ఇది గాయాలు గుర్తించబడకుండా పోతుంది, ఇది తీవ్రమైన అంటువ్యాధులు మరియు విచ్ఛేదనలకు దారితీస్తుంది. మధుమేహం ఉన్న వ్యక్తులు విచ్ఛేదనం ప్రమాదాన్ని కలిగి ఉంటారు, ఇది మధుమేహం లేని వ్యక్తుల కంటే 25 రెట్లు ఎక్కువ. అయినప్పటికీ, సమగ్ర నిర్వహణతో, మధుమేహానికి సంబంధించిన విచ్ఛేదనం యొక్క అధిక భాగాన్ని నివారించవచ్చు. విచ్ఛేదనం జరిగినప్పుడు కూడా మల్టీడిసిప్లినరీ ఫుట్ టీమ్ నుండి మంచి ఫాలో-అప్ కేర్ ద్వారా మిగిలిన కాలు మరియు వ్యక్తి యొక్క జీవితాన్ని రక్షించవచ్చు. మధుమేహం ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా తమ పాదాలను పరీక్షించుకోవాలి. కంటి వ్యాధి (డయాబెటిక్ రెటినోపతి) : మధుమేహం ఉన్న చాలా మందికి కంటి చూపు తగ్గడానికి లేదా అంధత్వానికి కారణమయ్యే కంటి వ్యాధి (రెటినోపతి) అభివృద్ధి చెందుతుంది. అధిక రక్తపోటు మరియు అధిక కొలెస్ట్రాల్తో పాటు రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థిరంగా అధిక స్థాయిలు రెటినోపతికి ప్రధాన కారణాలు. సాధారణ కంటి తనిఖీలు మరియు గ్లూకోజ్ మరియు లిపిడ్ స్థాయిలను సాధారణ స్థాయిలో లేదా దగ్గరగా ఉంచడం ద్వారా దీనిని నిర్వహించవచ్చు. ప్రెగ్నెన్సీ కాంప్లికేషన్స్: ప్రెగ్నెన్సీ సమయంలో ఏదైనా రకం మధుమేహం ఉన్న మహిళలు తమ పరిస్థితిని జాగ్రత్తగా పరిశీలించి, నిర్వహించకపోతే అనేక సమస్యలు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. పిండానికి అవయవ నష్టం జరగకుండా నిరోధించడానికి, టైప్ 1 డయాబెటిస్ లేదా టైప్ 2 డయాబెటిస్ ఉన్న స్త్రీలు గర్భధారణకు ముందు లక్ష్య గ్లూకోజ్ స్థాయిలను సాధించాలి. గర్భధారణ సమయంలో, టైప్ 1, టైప్ 2 లేదా గర్భధారణ సమయంలో మధుమేహం ఉన్న మహిళలందరూ సంక్లిష్టతలను తగ్గించడానికి రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను లక్ష్యంగా చేసుకోవాలి. గర్భధారణ సమయంలో అధిక రక్తంలో గ్లూకోజ్ పిండం అధిక బరువుకు దారితీస్తుంది. ఇది డెలివరీలో సమస్యలు, బిడ్డ మరియు తల్లికి గాయం మరియు పుట్టిన తర్వాత బిడ్డకు రక్తంలో గ్లూకోజ్ అకస్మాత్తుగా పడిపోతుంది. గర్భంలో ఎక్కువ కాలం రక్తంలో గ్లూకోజ్కు గురయ్యే పిల్లలకు భవిష్యత్తులో మధుమేహం వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. ప్రమాద కారకాలు టైప్ 1 డయాబెటిస్కు ప్రమాద కారకాలు ఇంకా పరిశోధన చేయబడుతున్నాయి. అయినప్పటికీ, టైప్ 1 మధుమేహం ఉన్న కుటుంబ సభ్యులను కలిగి ఉండటం వలన వ్యాధి అభివృద్ధి చెందే ప్రమాదాన్ని కొద్దిగా పెంచుతుంది. పర్యావరణ కారకాలు మరియు కొన్ని వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లకు గురికావడం కూడా టైప్ 1 డయాబెటిస్ను అభివృద్ధి చేసే ప్రమాదంతో ముడిపడి ఉంది. అనేక ప్రమాద కారకాలు టైప్ 2 మధుమేహంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి మరియు వీటిని కలిగి ఉంటాయి: మధుమేహం యొక్క కుటుంబ చరిత్ర అధిక బరువు అనారోగ్యకరమైన ఆహారం శారీరక నిష్క్రియాత్మకత పెరుగుతున్న వయస్సు అధిక రక్త పోటు జాతి బలహీనమైన గ్లూకోస్ టాలరెన్స్ (IGT)* గర్భధారణ మధుమేహం యొక్క చరిత్ర గర్భధారణ సమయంలో పేద పోషణ బలహీనమైన గ్లూకోస్ టాలరెన్స్ (IGT) అనేది సాధారణ రక్తంలో గ్లూకోజ్ కంటే ఎక్కువ, కానీ మధుమేహాన్ని నిర్ధారించడానికి థ్రెషోల్డ్ కంటే తక్కువ. వేగవంతమైన అభివృద్ధి మరియు పట్టణీకరణకు సంబంధించిన ఆహారం మరియు శారీరక శ్రమలో మార్పులు మధుమేహం అభివృద్ధి చెందుతున్న వ్యక్తుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరగడానికి దారితీశాయి. అధిక బరువు ఉన్న గర్భిణీ స్త్రీలు, బలహీనమైన గ్లూకోస్ టాలరెన్స్ (IGT)తో బాధపడుతున్నారు లేదా మధుమేహం యొక్క కుటుంబ చరిత్రను కలిగి ఉన్నవారు గర్భధారణ మధుమేహం (GDM) అభివృద్ధి చెందే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటారు . అదనంగా, గర్భధారణ మధుమేహం లేదా కొన్ని జాతి సమూహాలకు చెందినవారు గతంలో రోగనిర్ధారణ చేయడం వలన స్త్రీలు GDM అభివృద్ధి చెందే ప్రమాదాన్ని పెంచుతారు. మధుమేహం యొక్క సంకేతాలు & లక్షణాలు వ్యక్తులు మధుమేహం యొక్క వివిధ సంకేతాలు మరియు లక్షణాలను అనుభవించవచ్చు మరియు కొన్నిసార్లు ఎటువంటి సంకేతాలు ఉండకపోవచ్చు. సాధారణంగా అనుభవించే కొన్ని సంకేతాలు: తరచుగా మూత్ర విసర్జన విపరీతమైన దాహం ఆకలి పెరిగింది బరువు తగ్గడం అలసట ఆసక్తి మరియు ఏకాగ్రత లేకపోవడం చేతులు లేదా కాళ్ళలో జలదరింపు అనుభూతి లేదా తిమ్మిరి మసక దృష్టి తరచుగా అంటువ్యాధులు నెమ్మదిగా నయం చేసే గాయాలు వాంతులు మరియు కడుపు నొప్పి (తరచుగా జ్వరానికి సంబంధించినవిగా పొరబడతారు) టైప్ 1 మధుమేహం యొక్క అభివృద్ధి సాధారణంగా ఆకస్మికంగా మరియు నాటకీయంగా ఉంటుంది, అయితే టైప్ 2 మధుమేహం ఉన్నవారిలో లక్షణాలు తరచుగా తేలికపాటి లేదా లేకపోవడం వల్ల ఈ రకమైన మధుమేహాన్ని గుర్తించడం కష్టమవుతుంది. మధుమేహం మరియు ప్రీడయాబెటిస్ నిర్ధారణ కొరకు రక్త పరీక్షలు స్థాయిలు. పరిస్థితి HBA1C(%) ఫాస్టింగ్ ప్లాస్మా గ్లూకోజ్ (mg/dL) ఓరల్ గ్లూకోస్ టాలరెన్స్ టెస్ట్ (mg/dL) మధుమేహం 6.5 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ 126 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ 200 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ప్రీడయాబెటిస్ 5.7 నుండి 6.4 100 నుండి 125 140 నుండి 199 సాధారణ సుమారు 5 99 లేదా దిగువన 139 లేదా అంతకంటే తక్కువ Mg=మిల్లీగ్రామ్, dL=deciliter. మూడు పరీక్షలకు, ప్రీడయాబెటిక్ పరిధిలో, అధిక పరీక్ష ఫలితం, మధుమేహం వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువ. మూలం: పోర్టల్ కంటెంట్ టీమ్