<p style="text-align: justify; "><br /> <br /> মানৱ দেহৰ এটা গুৰুত্বপুৰ্ণ অন্তঃস্ৰাৱী গ্ৰন্হি(Endocrine) হৈছে থাইৰয়ড যিটো আমাৰ কণ্ঠনলীৰ সম্মুখভাগত অৱস্হিত এটি পখিলা আকৃতি(Butterfly shape )ৰ গ্ৰন্হি | সাধাৰণ অৱস্হাত এই গ্ৰন্হিটো হাতেৰে অনুভৱ কৰা নাযায় | থাইৰয়ড গ্ৰন্হিটো দেখাত তেনেই সামান্য যেন লাগিলেও মানৱদেহত ইয়াৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম | গ্ৰন্হিটোৱে থাইৰ'ক্সিন (T4),ট্ৰাই আয়'ড'থাইৰনিন (T3) আৰু কেলচিট'নিন নামৰ হ'ৰমন ক্ষৰণ কৰে | গ্ৰন্হিটোৰপৰা নিঃসৃত এই অন্তঃস্ৰাৱী ৰস(Hormones)সমুহে দেহৰ বিভিন্ন জৈৱ-ৰাসায়নিক ক্ৰিয়া(Bio chemical activities)সুচাৰু ৰুপে সম্পন্ন হোৱাত সহায় কৰে | বিশেষকৈ এই গ্ৰন্হিটোৱে অন্ত্রত খাদ্য দ্ৰব্যৰ অবশোষণ নিয়ন্ত্রণ কৰাৰ লগতে কেলচিয়ামৰ অপচিতি,হৃদযন্ত্রৰ মাংসপেশীৰ কাৰ্য্যকুশলতা অটুট ৰখাত সহায় কৰে | ইয়াৰোপৰি শিশুৰ বৃদ্ধি~বিকাশ,মহিলাসকলৰ ঋৃতুস্ৰাৱৰ নিয়ন্ত্রণ,মানসিক সন্তুলন ৰক্ষা কৰা,খনিজ লৱণ(electrolytes) ৰ পৰিবহণ আদি বিভিন্ন কাৰ্য্য সম্পাদনত সহায় কৰে |ইয়াৰ বিসংগতিৰ ফলত দেহত বিভিন্ন সমস্যাই দেখা দিব পাৰে,যেনে<br /> 1)মেদবহুলতা অথবা খীণাই যোৱা<br /> 2)মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত মাহকীয়াৰ অনিয়মীয়তা<br /> 3)বুকুৰ ধপধপনি,হাত ভৰিৰ কপঁনি<br /> 4)অস্থিৰতা,মনোযোগহীনতা ইত্যাদি<br /> সাধাৰণতে গ্ৰন্হিটোৰ দুইধৰণৰ বিসংগতি হ'ব পাৰে....(1)অত্যাধিক ক্ৰিয়াশীলতা(Hyper-thyroidism)<br /> (2)ক্ৰিয়াহীনতা(Hypo-thyroidism) <br /> Hypothyroidism</p> <p style="text-align: justify; "><br /> এইটো এটা এনে অৱস্হা য'ত গ্ৰন্হিটোৱে থাইৰ'ক্সিন (T4) নামৰ হ'ৰমনবিধ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে ক্ষৰণ কৰিব নোৱাৰে বা শৰীৰটোৱে এই হ'ৰমনবিধ উপযুক্ত পৰিমাণে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰা হয় | যাৰ ফলত মস্তিষ্কৰ ভিতৰত অৱস্হিত পিটুইটাৰী গ্ৰন্হিটোৱে TSH নামৰ হ'ৰমনবিধ বেছিকৈ ক্ষৰণ কৰে | গৰ্ভাৱস্হাৰপৰা আৰম্ভ কৰি জীৱনৰ যিকোনো সময়তে এই ৰোগবিধ হ'ব পাৰে |</p> <h3 style="text-align: justify; "><br /> লক্ষণসমূহ -</h3> <p style="text-align: justify; "><br /> <br /> মেদবহুলতা,হতাশা,অৰুচি,স্মৃতিশক্তি আৰু মনোযোগিতা হ্ৰাস,মাংসপেশীৰ বিষ তথা দুৰ্বলতা,কোষ্ঠকাঠিন্যতা,মানসিক অৱসাদ,শ্ৰবণ শক্তিৰ বিলুপ্তি,যৌনশক্তিৰ লোপ,মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত ঋতুস্ৰাৱৰ আধিক্য বা স্বল্পতা,গাঠিৰ বিষ,চকু মুখ ফুলা ইত্যাদি | ইয়াৰোপৰি উচ্চ ৰক্তচাপ,শৰীৰৰ উষ্ণতা হ্ৰাস, নাড়ী স্পন্দন হ্ৰাস, হাত~ভৰিৰ শীতলতা,ৰক্তাল্পতা,হাৰ্ট ফেইলিয়ৰ ইত্যাদি লক্ষণ দেখা যাব পাৰে |<br /> কাৰণঃ<br /> এই ৰোগ বিধৰ মুখ্য কাৰণসমুহ হৈছে<br /> (১) তেজত আয়'ডিনৰ অভাৱ<br /> (২) গ্ৰন্হিটোৰ অস্ত্রোপচাৰ কৰিলে<br /> (৩) এণ্টি থাইৰয়ড ঔষধৰ লগতে অন্য কিছুমান বিশেষ ঔষধ(Lithium, interferon etc)ৰ অতিমাত্রা ব্যৱহাৰ</p> <p style="text-align: justify; "><br /> (৪) থাইৰয়ড টিউমাৰ,ৰেডিয়েচন থেৰাপী<br /> পৰীক্ষা নিৰীক্ষাঃ<br /> <br /> সাধাৰণতে তেজৰ পৰীক্ষা (Thyroid profile) কৰা হয় য'ত TSH হ'ৰমনৰ মাত্রা বেছি দেখা যায় <br /> Hypothyroidism ত কি নাখাব<br /> <br /> ছয়াবিন(সকলোৰে জ্ঞাত),ব্ৰকলি,বন্ধাকবি, ফুলকবি,মটৰ,মিঠা আলু,গোমধান,সৰিয়হ পাত/শাক,পালেং শাক,বাঁহ গাজ,কফি,অতিমাত্ৰা আঁহজাতীয় খাদ্য(দৈনিক 20-35 গ্ৰাম),মদ্যপান,কৃত্ৰিম খাদ্য(processed foods ),চৰ্বিজাতীয় খাদ্য,অত্যাধিক মিঠা বস্তু ইত্যাদি খোৱা অনুচিত |<br /> কি খাবঃ<br /> <br /> বিনজাতীয় পাচলি(কম পৰিমাণে),দুগ্ধজাত বস্তু,মাছ,সতেজ ফলমূল-পাচলি(জামু,চেৰীফল)<br /> Hypothyroidism ৰ সহজলভ্য প্ৰতিকাৰ<br /> <br /> 1)অশ্বগন্ধা: এইবিধ বনৌষধি hypothyroidism ৰোগীৰ মানসিক দুচিন্তা,হতাশা নিৰাময়ৰ লগতে স্নায়ু দৌৰ্বল্যত অতিশয় উপযোগী | সাধাৰণভাৱে এই ঔষধি বিধ চিনি নোপোৱাসকলে চূৰ্ণ বা টেবলেট হিচাপে লব পাৰে<br /> 2)ব্ৰাহ্মী: অন্যতম উপযোগী ঔষধি | শাক হিচাপে সকলোৱে চিনি পাও |<br /> 3)য়ষ্টীমধু(Licorice): চূ্ৰ্ণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে<br /> 3)মিঠাতেল,ৰিফাইন্ডৰ সলনি নাৰিকল তেল ব্যৱহাৰ কৰক <br /> (৪) আদা (Ginger): আদাত পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে জিংক,মেগনেচিয়াম, প'টাচিয়াম থাকে যিবোৰ থাইৰয়ড গ্ৰন্হিটোৰ সাম্যাৱস্হাৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় | দৈনিক ৰাতিপুৱা সতেজ আদাৰ ৰস এচামুচ অথবা চাহ হিচাপে খোৱাটো লাভজনক |<br /> (৫) দৈনিক ৰাতিপুৱা এচামুচ সতেজ গাজৰৰ ৰস আৰু এচামুচ তিচি গুটিৰ গুড়িৰ লগত তিয়হৰ ৰস খোৱাটো উপকাৰী |<br /> (৬) Kanchanar guggulu আৰু Punarnavadi guggulu অতিশয় উপযোগী শাস্ত্রোক্ত ঔষধি<br /> হাইপাৰ থাইৰয়ডিজি<br /> <br /> এই ৰোগবিধ Hypothyroidism ৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত অৰ্থাত এই ৰোগত গ্ৰন্হিটোৰ সক্ৰিয়তা অতিশয় বৃদ্ধি পায় আৰু গ্ৰন্হিটোৱে হ'ৰমনসমূহ অতিৰিক্ত পৰিমাণে ক্ষৰণ কৰে |<br /> কাৰণ:<br /> এই ৰোগবিধ দেহৰ স্বতন্ত্ৰ বিসংগতি(autoimmune disorder),ভাইৰাছজনিত সংক্ৰমণ,গ্ৰন্হিটোৰ অস্ত্ৰোপচাৰ,কিছুমান বিশেষ ঔষধিৰ পাৰ্শ্বক্ৰিয়া ইত্যাদি বিভিন্ন কাৰণত হ'ব পাৰে |<br /> লক্ষণ:<br /> <br /> ওজন হ্ৰাস,ক্ষুধা বৃদ্ধি,অলসতা,অস্হিৰতা,বুকুৰ ধপধপনি,বমি ভাৱ লগা,ডায়েৰিয়া,উষ্ণতা অসহনশীলতা,তৃষ্ণা,বিস্ফোৰক নেত্ৰ,ডিঙি ফুলা,হাত ভৰিৰ কপনি,যৌন ক্ষমতা হ্ৰাস,অত্যধিক ঘাম ওলোৱা,ইত্যাদি বিভিন্ন লক্ষণ দেখা যায় | তাৰোপৰি পুৰুষৰ ক্ষেত্রত স্তনৰ বিকাশ (Gynaecomastia) দেখা যায় |<br /> পৰীক্ষা(Investigation):</p> <p style="text-align: justify; "><br /> 1)Thyroid profile : একধৰণৰ তেজৰ পৰীক্ষা,যিটোত T3,T4হ'ৰমনৰ পৰিমাণ বেছি আৰু TSH হ'ৰমনৰ পৰিমাণ কম দেখা যায়<br /> 2)TPO আৰু Thyroglobulin antibody<br /> চিকিৎসা:<br /> আধুনিক চিকিত্সাত hyperthyroidism ৰ তিনিধৰণৰ ব্যৱস্হা লোৱা হয়....1)Anti-thyroid drugs (carbimazole, Methimazole)<br /> 2)Radioiodin<br /> 3)Surgery....<br /> Hyperthyroidism ত কি খাব,কি নাখাব<br /> অইন ৰোগৰদৰে এই দুয়োবিধ ৰোগতো খাদ্যবস্তুৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে | সাধাৰণতে Hypothyroidism ত যিবোৰ খাদ্যবস্তু বৰ্জনীয় Hyperthyroidism ত সেইবোৰ খাদ্যবস্তু লাভজনক |<br /> সাধাৰণ চিকিত্সা(General treatment)<br /> ১)অশ্বগন্ধা,ব্ৰাহ্মী,তগৰ,প্ৰৱাল পিষ্টী,শতাৱৰী(অস্হিৰতা,নিদ্ৰাহীনতা,অলসতা,উষ্ণতা অসহনশীলতাৰ বাবে) আদি ঔষধিৰ ব্যৱহাৰ অতিলাভদায়ক<br /> ২)Lemon blam herbal tea হিচাপে ব্যবহাৰ কৰিব পাৰে<br /> ৩) পিপ্পলী(Piper longum), জালুক( black pepper) আৰু শুকান আদাৰ গুৰি সমপৰিমাণে লৈ আধা চামুচকৈ দৈনিক ৰাতিপুৱা কুহুমীয়া গৰম পানীৰে খোৱা উচিত |<br /> ৪) শাস্ত্রোক্ত Shiva gutika এবিধ লাভদায়ক ঔষধি <br /> ৫) দৈনিক খাদ্যৰ লগত ধনীয়াৰ চাটনি অথবা ধনিয়াৰ ক্বাথ খোৱাটো হিতকৰ<br /> যোগাসন<br /> <br /> থাইৰয়ড গ্ৰন্থিটোৰ সাম্যাৱস্হাৰ বাবে নিম্নলিখিত আসন-প্ৰাণায়ম কৰিব পাৰে:: সৰ্বাংগসন,হলাসন,মত্চাসন,ভূজংগাসন,উজ্জয়ী প্ৰাণায়ম(যোগ প্ৰশিক্ষকৰ পৰামৰ্শ ল'ব)</p> <p style="text-align: justify; "><br /><b><i> লেখক: ডাঃ মেদিনী বৰ্মন</i></b></p> <p style="text-align: justify; "><b><i>উৎস: স্বাস্থ্য দ্য হেলথ ছলিউশ্যনছ</i></b></p>