किडनी ट्रान्सप्लानेशन, इहा तबीबी विग्यान जी तरक़ी आहे । क्रोनिक किडनी फेल्यर जे आख़िरी तबक़े जे इलाज जो ही सुठे में सुठो विकल्प आहे । किडनी ट्रान्सप्लानेशन बइद मरीज़ जी ज़िन्दगी बियनि माण्हुनि जेतिरी तंदुरस्त ऐं बाक़ाइदे थी सघंदी आहे । किडनी ट्रान्सप्लानेशन बाबति गुफ़ितगूं असां चइनि हिस्सनि में कंदासी किडनी ट्रान्सप्लानेशन खां अगि में जाणण जहिड़ियूं गाल्हियूं । किडनी ट्रान्सप्लानेशन आपरेशन जी जाण । किडनी ट्रान्सप्लानेशन खां पोइ जाणण जहिड़ियूं ज़रूरी गाल्हियूं । केडेवर किडनी ट्रान्सप्लानेशन किडनी ट्रान्सप्लानेशन खां अगि में जाणण जहिड़ियूं गाल्हियूं किडनी ट्रान्सप्लानेशन छा आहे ? क्रोनिक किडनी फेल्यर हुजे अहिड़े माण्हूअ में, बिअे माण्हूअ (ज़िन्दह या मुअल) मां हासिल कयल, हिक तंदुरस्त किडनी विझण जे आपरेशन खे किडनी ट्रान्सप्लानेशन चइबो आहे । किडनी ट्रान्सप्लानेशन जी ज़रूरत कडहिं पवंदी आहे ? क्रोनिक किडनी फेल्यर जो मरीज़ जडहिं वधीक किडनी ख़राब थियण जे आख़िरी स्टेज ते पहुचे (85% खां वधीक किडनी खराब थिए) तडहिं नईं किडनी विझाइण जी या नेमाइतो डायालिसिज़ कराइण जी ज़रूरत पवंदी आहे । किडनी विझाइण जी ज़रूरत कडहिं पवंदी आहे ? कंहिं माण्हूअ जी बिनि मां हिक किडनी ख़राब थी वेई हुजे त शरीर लाइ ज़रूरी सभु कमु बी किडनीअ जी मदद सां हली सघंदो आहे । ऐक्यूट किडनी फेल्यर दवा (ऐं केतिरा दफ़ा डायालिसिज़) जे इलाज सां किडनी वरी हमेशह लाइ कमु कंदड़ थी वेंदी आहे । अहिड़नि मरीज़नि में किडनी ट्रान्सप्लानेशन जी ज़रूरत न पवंदी आहे । किडनी ट्रान्सप्लानेशन छा लाइ ज़रूरी आहे ? जडहिं किडनी मुकमल नमूने या थोड़ो घणो कमु करणु बंद कंदी आहे, तडहिं डायालिसिज़ ऐं दवा सां मरीज़ खे थोड़ी राहत मिलंदी आहे पर दाइमी सुधारो थी न सघंदो आहे । कामियाबीअ सां कयलु किडनी ट्रान्सप्लानेशन उत्तम ज़िन्दगीअ लाइ फक़ति हिकु ई मुकमल ऐं असिराइतो उपाउ आहे । किडनी ट्रान्सप्लानेशन जा फाइदा कहिड़ा-कहिड़ा आहिनि ? कामियाबीअ सां कयल किडनी ट्रान्सप्लानेशन जा फायदा हेठींअ रीति आहिनि । बहितर क़िसिम जी ज़िन्दगी । मरीज़ बियनि आम माण्हुनि वांगुर ज़िन्दगी जीए सघे थो, रोज़ाना कम कारियूं करे सघे थो । डायालिसिज़ जा बंधन, पीड़ा ऐं साइड इफेक्ट खां निजात (मुक्ति) मिले थी । खाधे में परहेज़ घटि रखिणी पवे थी । डायालिसिज़ खां किडनी ट्रान्सप्लानेशन वारा मरीज़ लंबी ज़िन्दगी जीअनि था । पहिरिऐं साल खां पोइ इलाज जो ख़र्च काफी घटिजी वञे थो । मरीज़ शारीरिक नमूने ताक़तवर ऐं मानसिक तोर तंदुरस्त रहे थो । मर्दनि में संभोग (Sexual Life) में का बि तकिलीफ नथी रहे ऐं औरतूं बार खे जन्म डेई सघनि थियूं । मुशिकलातूं घट, डायालिसिज़ में ट्रान्सप्लानेशन खां वधीक तकिलीफुनि जो ख़तिरो रहे थो । किडनी ट्रान्सप्लानेशन जा कहिड़ा नुक़िसान आहिनि ? किडनी ट्रान्सप्लानेशन जा मुख्य नुक़िसान हेठींअ रीति आहिनि 1. वडे आपरेशन जी ज़रूरत पवंदी आहे , पर उहो बिल्कुल सलामत हूंदो आहे किडनी ट्रान्सप्लानेशन हिकु वडो॒ आपरेशन आहे, जंहिं में मरीज़ खे जनरल अेनेसस्थेसिया डि॒यणी पवंदी आहे जेका केतिरा दफ़ा आपरेशन दरम्यान या आपरेशन खां पोइ जोखाइती थी सघे थी । रीअेक्शन जो ख़तरो : ट्रान्सप्लानेशन कयल किडनी घणे भाङे जे मरीज़नि में बराबर नमुने कमु कंदी आहे, पर सभिनी मरीज़नि में किडनी सही नमूने कामियाबीअ सां कमु कंदी इहो ख़ातिरीअ सां चई नथो सघिजे । तबीबी विघान जे विकास सां गडो॒गडु॒ रिजेक्शन ऐं बीमारियुनि जे इलाज लाइ तमामु सुठियुनि दवाउनि जी मौजूदगीअ जे करे किडनी ट्रान्सप्लानेशन जा नतीजा अगि॒ खां घणा सुधिरियल आहिनि । किडनी ट्रान्सप्लानेशन खां पोइ रोज़ ख़बरदारीअ सां दवा वठण जी ज़रूरत पवंदी आहे । इहे दवाऊॅं तमाम महंगिंयूं हूंदियूं आहिनि ऐं थोड़े अरिसे लाइ बि बंद थियनि तड॒हिं बि नईं विधल किडनी फेल थी सघे थी । किडनी ट्रान्सप्लानेशन खां पोइ बीमारी, दवाउनि जी साइड इफेक्ट वग़ैरह तकिलीफुनि जो ख़तिरो वधि में वधि रहे थो । मानसिक छिक, किडनी मिले इन लाइ इन्तज़ार करिणो, किडनी बदिलाइण खां पोइ उनजी कामियाबीअ बाबति (ट्रान्सप्लानेशन कयल किडनी ख़राब बि थी सघे थी ) ऐं संपूर्ण कमु कंदड़ ट्रान्सप्लानेशन किडनी ख़राब थियण जो ख़तिरो, इन्हनि सभिनी गा॒ल्हियुनि जे करे ट्रान्सप्लानेशन खां अगि॒ में ऐं पोइ ट्रान्सप्लानेशन कराइण चाहींदड़ ऐं करायल मरीज़नि में मानसिक छिक (Stres) रहे थी । ही इलाजु तमामु ख़र्चाऊ आहे । आपरेशन ऐं इस्पताल जो ख़र्च, घर वञण खां पोइ ज़रूरी नेमाइतियूं दवाऊँ ऐं वक़्त-बि-वक़्त लेबारेटरी जी तपास वगै़रह जो वडो॒ ख़र्च (अटिकल टिनि खां पंज लख रुपिया) थींदो आहे । किडनी ट्रान्सप्लानेशन कड॒हिं सलाह भरियो न आहे ? मरीज़ जी उम्र वडी॒ हुजे, एइडस, कैंसर, गंभीर हालत जी बीमारी, इलाजु थी न सघे अहिड़ी बीमारी, मानसिक बीमारी, दिल जे नलियुनि जी बीमारी, शरीर जे जुदा -जुदा उज़िवनि ताईं रतु पहुचाईंदड़ नलियूं वधीक अंदाज़ में सुसियल हुजनि या गंभीर दिल जी बीमारी हुजे, अहिड़ियुनि हालतुनि में किडनी ट्रान्सप्लानेशन ज़रूरी हूंदे बि न कयो वेंदो आहे । असांजे मुलिक में बा॒रनि में पिणु तमामु घटि अंदाज़ में किडनी ट्रान्सप्लानेशन कयो वेंदो आहे । किडनी ट्रान्सप्लानेशन कराईंदड़ मरीज़नि जी उम्र केतिरी हुअण खपे ? किडनी ट्रान्सप्लानेशन कराईंदड़ मरीज़नि लाइ का ख़ास उम्र हुअणु ज़रूरी न आहे, पर मरीज़ जी उम्र 5 खां 65 सालनि ताईं हुजे, इहो सलाह भरियो आहे । किडनी ट्रान्सप्लानेशन कराइण लाइ कि डनी किथां मिली सघंदी ? रवाजी तरह 18 खां 55 सालनि जे दाता (Donor) खां किडनी वरिती वेंदी आहे । मर्द औरत खे या औरत मर्द खे किडनी डे॒ई सघे थी । जाड़ा (Twin) भाउ-भेण किडनी दाता तोर आदर्श ग॒णिबा आहिनि पर अहिड़ा दाता मिलण घणो करे मुमकिन न हूंदा आहिनि । अहिड़े दाता खां किडनी मिली न सघे त जंहिं सां रतु जो रिश्तो हुजे (ज़िन्दह रिश्तेदार) अहिड़ो काको, मासी या पुफीअ जी किडनी वठी सघिबी आहे । इहो मुमकिन न हुजे त पति या पत्नीअ ठहकी ईंदी या न, ओहो तपासे सघिजे थो । तरक़ी कयल देशनि में कुटुंब मां किडनी मिली सघे , इहो मुमकिन न हुजे त अहिड़ियुनि हालतुनि में "ब्रेइन डेथ" थियल माण्हूअ जी किडनी (Cadaver) ट्रान्सप्लान्ट कई वेंदी आहे ।कामियाब किडनी ट्रान्सप्लानेशन लाइ कुटुंब जे भातियुनि मां हासिल कयल किडनी तमामु सुठी साबित थिअे थी । आदर्श किडनी दाता केरु हूंदो आहे ? आदर्श किडनी दाता तोर जाड़ा भाउ-भेण खे लेखियो वेंदो आहे पर अहिड़ा दाता हासिल करणु जो इमिकान घटि हूंदो आहे । ब्लड ग्रुप ज़रीये कहिड़े नमूने किडनी दाता तय करे सघिजे थो ? किडनी फेल्यर जे मरीज़ खे कंहिं बि माण्हूअ जी किडनी ठहिकी वञे, इहो ज़रूरी न आहे । पहिरियाईं किडनी वठंदड़ (मरीज़) जे ब्लड ग्रुप खे ध्यान में रखी कहिड़े ग्रुप वारा माण्हू हुन लाइ किडनी दाता बणिजी सघनि था, इहो तय कयो वेंदो आहे। किडनी दाता (डीं॒दड़ु) ऐं किडनी वठंदड़ (मरीज़) जो ब्लड ग्रुप या त सागि॒यो हुअण घुरिजे या समानता हुअण घुरिजे । इन खां सवाइ बि॒न्ही जे रतु जे अछनि ज़ुज़नि में आयल शयूं अेच.अेल.अे.(H.L.A. Human Leucocyte Antigen) में वधीक समानता हुअणु घुरिजे । अेच.अेल.अे. जी समानता टिस्यू टाइपिंग नाले वारे तपास तां जा॒णी सघिबो आहे । किडनी वठंदड़ जो ब्लड-ग्रुप किडनी दाता जो ब्लड ग्रुप O O A A या O B B या O AB AB,A,B या O केरु किडनी डे॒ई सघे थो ? तंदुरस्त माण्हू जंहिंखे ब॒ किडनियूं हुजनि, उहो हिक किडनी डे॒ई सघे थो, जेकड॒हिं हुन जो ब्लड ग्रुप ऐं टिस्यू टाईप्स किडनी वठंदड़ सां समानता रखंदा हुजनि । आम दाता 18 खां 65 सालनि जी उम्र जे विच वारी हुजे । केरु किडनी डे॒ई नथो सघे ? किडनी दाता खे किडनी डि॒यण खां अगि॒ में रतु जी समूरी तपास ऐं मानसिक तपास (जांच) कराअे वठणु घुरिजे, जीअं हुन जो शरीर किडनी डि॒यण लाइ समर्थ आहे या न । जंहिं माण्हूअ खे डायाबिटीस, वधीक बी.पी. , किडनीअ जूं बीमारियूं , कैंसर अेइडस (अेच.आइ.वी.) या बी॒ का बीमारी या मानसिक बीमारी हुजे त ऊहो माण्हू किडनी डे॒ई नथो सघे । किडनी दाता लाइ कहिड़ा मुमकिन जोखम थी सघनि था ? किडनी कढण खां अगि॒ में दाता जी शारीरिक तपास करे ख़ातिरी कई वेंदी आहे त हुन जूं ब॒ई किडनियूं तंदुरस्त आहिनि ऐं हिक किडनी कढन सां हुन खे का बि तकलीफ त न थींदी न? हिक किडनी डि॒यण खां पोइ दाता खे रवाजी नमूने का बि तकलीफ त न थींदी आहे । हू पंहिंजी ज़िन्दगी बाक़ाइदे नमूने हलाअे सघे थो । किडनी डि॒यण खां पोइ हिक औरत तंदुरस्त बा॒र खे जनम डे॒ई सघे थी ऐं मर्द पिणु पिता बणिजी सघे थो ऐं हुनजे शादी शुदा जीवन में को बि फर्क नथो पवे । हुन जी बी॒ किडनी बि॒न्ही किडनियुनि जो समूरो कमु संभाले वठे थी । इन आपरेशन जा जोखम पिणु आम तरह वडे॒ आपरेशन जे जोखम जहिड़ा ई हूंदा आहिनि । हिक बि॒अे जी किडनी ट्रान्सप्लान्टेशन ( Paired Kidney Donation) छा आहे ? केडेवर ट्रान्सप्लानेटेशन या डायालिल्सिज़ खां ज़िन्दह (जीअरो) किडनी दाता ट्रान्सप्लान्टेशन जा वधीक फायदा डि॒सण में अचनि था । एन्ड स्टेज किडनी फेल्यर जा मरीज़ जेके ट्रान्सप्लान्टेशन कराइन चाहींदा हुजनि ऐं उन्हनि खे दाता बि मिली वेंदो आहे पर ब्लड ग्रुप ऐं क्रोस मेचींग न थियण करे ट्रान्सप्लान्टेशन मुमकिन न थींदो आहे । किडनी टान्सप्लान्टेशन खां पोइ मुख्य जोखम किडनी रिजेक्शन, इन्फेक्शन ऐं दवा जी साइड इफेक्ट आहिनि । हिक बि॒अे में मटा-सटा (तबिदील) करे किडनी ट्रान्सप्लान्टेशन “Live Donor Kidney exchange” or ” Living donor swap तड॒हिं कई वेंदी आहे जड॒हिं कुटुंब मां दाता सां किडनी ईंदड़ योग्य ब्लड ग्रुप मौजुद न हुजे । इन क़िसिम जे किडनी ट्रान्सप्लान्टेशन में ब॒ या वधीक दाता पंहिंजे कुटुंब जे भातीअ खां सवाइ वारे मरीज़ खे किडनी दान करे बि॒अे कुटुंब मां पंहिंजे भातीअ लाइ योग्य किडनी हासिल कंदा आहिनि । इन रीति में कुटुंब में किडनी लागू॒ न पवंदी हुजे त बि॒अे कुटुंब सां मटा-सटा करण सां बि॒न्ही कुटुंबनि खे योग्य किडनी मिली सघे थी ऐं कामियाबीअ सां किडनी ट्रान्सप्लान्टेशन थी सघंदी आहे । पेर्रड़ किडनी डोनेशन जोड़ो -१ किडनी वठंदड़ जो ब्लड ग्रुप किडनी दाता जो ब्लड ग्रुप जोड़ो -२ किडनी वठंदड़ जो ब्लड ग्रुप किडनी दाता जो ब्लड ग्रुप पहिरिअें कुटुंब जे मरीज़ खे बि॒अे कुटुंब जे दाता जी किडनी लागू॒ पवंदी हुजे ऐं बि॒अे कुटुंब जे मरीज़ लाइ पहिरिअें कुटुंब जे दाता जी किडनी योग्य हुजे, तड॒हिं हिक बिअे जी किडनी डे॒ई ट्रान्सप्लान्टेशन कयो वेंदो आहे । वक़्तसरि किडनी ट्रान्सप्लान्टेशन छा आहे ? रवाजी डायालिसिज़ ज़रीये इलाज जे कुझ अरिसे बइद किडनी ट्रान्सप्लान्टेशन कराअे सघिजे थो, पर जेकड॒हिं किडनी ट्रान्सप्लान्टेशन डायालिसिज़ डायालिसिज़ शुरु कराइण खां अगि॒ में कराये वञे त उन खे वक़्तसरि किडनी ट्रान्सप्लान्टेशन चइबो आहे । जिनि मरीज़नि में इहो मुमकिन हुजे त हिन क़िसिम जो किडनी ट्रान्सप्लान्टेशन सुठे में सुठो उपाय लेखियो वेंदो आहे ।, छाकाणि त ही न सिर्फ जोखम, ख़र्च या डायालिसिज़ जे अहिंज खे घटाअे थो, पर ही डायालिसिज़ खां पोइ ट्रान्सप्लान्टेशन खां हिक वधीक सुठी ग्राफ्ट सरवाईवस सां जकिड़ियल आहे । इन जे फायदनि जे करे अेन्ड स्टेज सही दाता मिले त (इ.अेस.के.डी) वारनि मरीज़नि खे जेकड॒हिं सही दाता मिले त इहो सलाह भरियो आहे । स्रोत : किडनी एजुकेशन