<div id="MiddleColumn_internal"> <p style="text-align: justify; ">आधुनिक औषधशास्त्राप्रमाणे औषधांची एक वर्गवारी इथे दिली आहे. आपल्या दृष्टीने यातले निवडक गटच महत्त्वाचे आहेत. भूल देण्याची औषधे, हृदय-रक्ताभिसरणाची आणि कॅन्सरवरची औषधे, इत्यादी गट तज्ञच वापरु शकतात. एकदा ही वर्गवारी लक्षात घेतली,की औषधे नेमके काय परिणाम करतात, तेही थोडेसे आपल्या लक्षात येईल.</p> <h3 style="text-align: justify; ">औषधांची वर्गवारी</h3> <h3 style="text-align: justify; ">पचनसंस्थेवर परिणाम करणारी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">आम्लविरोधी, अन्नमार्गाचे चलनवलन आणि कळ कमी करणारी. जठरव्रण बरा करणारी, विष्ठा सैल करणारी - जुलाब घडवणारी. मूळव्याध, भगेंद्र यांवरची मलमे. जुलाब कमी करणारी-थांबवणारी. स्वादुपिंड व यकृतासंबंधी औषधे. पाचक संयुगे, इत्यादी.</p> <h3 style="text-align: justify; ">हृदय व रक्ताभिसरणावर परिणाम करणारी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">रक्तदाब कमी करणारी. हृदयविकार, वेदना यांवरची. रक्तवाहिन्यांचे जाळे सैलावणारी. रक्तवाहिन्यांचे जाळे आकुंचित करणारी (उदा. अर्धशिशीवरची अर्गोमिन गोळी, ऍड्रेनलिन इंजेक्शन). रक्तस्त्राव थांबणारी. रक्त गोठण्याची क्रिया थांबवणारी. इतर.</p> <h3 style="text-align: justify; ">मेंदूवर परिणाम करणारी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">वेदनाशामक, तापशामक (वेदना, ताप, उलटी यांचे नियंत्रण मेंदूमार्फत होते.) उदा. अस्पिरिन, पॅमाल, झोप आणणारी. गुंगी आणणारी, शांत करणारी, नैराश्यविरोधी, उलटी-विरोधी, झटके थांबवणारी, उत्तेजित करणारी.</p> <h3 style="text-align: justify; ">स्नायू, अस्थिसंस्थेवर परिणाम करणारी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">'दाह'-विरोधी औषधे (उदा. इब्युप्रोफेन, ऍस्पिरिन). स्नायू सैलावणारी. लचक. इत्यादींवर लावायची औषधे. चेतापेशी-स्नायुपेशी संबंधावर परिणाम करणारी औषधे (उदा. नाग,मण्यार विषबाधेवर वापरावयाचे निओस्टिग्मीन इंजेक्शन).</p> <h3 style="text-align: justify; ">संप्रेरके</h3> <p style="text-align: justify; ">स्त्रीसंप्रेरके, पुरुषसंप्रेरके, इतर स्टेरॉईड संप्रेरके. रक्तातील साखर कमी करणारी संप्रेरके (उदा. इन्शुलिन). स्त्रीबीजसंप्रेरके (उदा. क्लोमीफेन ). गलग्रंथी संप्रेरके, इत्यादी औषधे.</p> <h3 style="text-align: justify; ">मूत्रसंस्थेवर परिणाम करणारी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">लघवी वाढवणारी. मूत्रसंस्थेतली वेदना कमी करणारी (उदा. फेनझोपायरिडीन)</p> <h3 style="text-align: justify; ">जननसंस्थेवर परिणाम करणारी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">गर्भाशयाचे स्नायू आकुंचित करण्यासाठी (अर्गोमेट्रिनची गोळी व इंजेक्शन). बाळंतपणाच्या कळा वाढवणारे (ऑक्सिटो-सीन). गर्भारपणात गर्भाशयाचे स्नायू शिथिल-शांत करणारे. गर्भपातासाठी. शुक्रपेशीमारक गर्भनिरोधक मलम, गर्भनिरोधक गोळया,इत्यादी.</p> <h3 style="text-align: justify; ">जंतुविरोधी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">प्रतिजैविक औषधे (पेनिसिलीन, ऍंपी, इमासीन, टेट्रा, इ.) सल्फा औषधे. बुरशीविरोधी (उदा. नायटा मलम). अमीबा-जिआर्डियाविरोधी. हिवताप जंतुविरोधी (उदा. क्लोरोक्वीन). जंतविरोधी (उदा. बेंडॅझोल). निरनिराळया लसी (उदा. त्रिगुणी, पोलिओ, इ.) जंतुविषविरोधी (उदा. धनुर्वात, इ.)</p> <h3 style="text-align: justify; ">पोषणविषयक औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">टॉनिके. क्षुधाप्रेरक औषधे. लोहयुक्त औषधे. इतर क्षार (कॅल्शियम, इ.) जीवनजल पावडर. शिरेतून देण्याची 'सलाईन', ग्लुकोज सलाईन', जीवनसत्त्वे. इतर.</p> <h3 style="text-align: justify; ">श्वसनसंस्थेवरची औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">श्वासनलिकांचे जाळे सैल-रुंद करणारी, दमाविरोधी, खोकला दाबणारी (कोडीन),निरनिराळया खोकल्याची औषधे-बेडका सैल करणारी. श्वसनाला चालना देणारी (तातडीच्या वेळी वापरण्याची) औषधे.</p> <h3 style="text-align: justify; ">नाक, कान, घसा</h3> <p style="text-align: justify; ">चोंदलेले नाक मोकळे करणारी औषधे, कानाचे निरनिराळे थेंब-जंतुनाशक, बुरशीनाशक,मळ सैलावणारी, इ.</p> <h3 style="text-align: justify; ">डोळयावरची औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">जंतुदोषविरोधी थेंब, मलमे, दाह कमी करणारी, डोळयाची बाहुली आकुंचित किंवा मोठी करणारी, इतर.</p> <h3 style="text-align: justify; ">वावडेविरोधी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">उदा. सी.पी.एम. गोळी, स्टेरॉईड औषधे, इ.</p> <h3 style="text-align: justify; ">त्वचेसंबंधी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">दाहशामक औषधे (उदा. कॅलमिन द्राव). बुरशीनाशक, जंतुदोषनाशक, इ.</p> <h3 style="text-align: justify; ">शस्त्रक्रिया व भूल या संबंधाची औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">उदा. भूल देण्याचे ईथर, इ. शस्त्रक्रियेसाठी जंतुनाशक द्राव, इ.</p> <h3 style="text-align: justify; ">कर्करोगविरोधी औषधे</h3> <h3 style="text-align: justify; ">प्रतिकारशक्तीसंबंधी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">शरीराच्या संरक्षण व्यवस्थेचा उपद्रव होत असेल तर तो दाबणारी औषधे (उदा. स्टेरॉईड औषधे)</p> <h3 style="text-align: justify; ">व्यसनमुक्ततेसाठी मदत करणारी औषधे</h3> <p style="text-align: justify; ">उदा. दारूच्या व्यसनातून सोडवण्यासाठी डायसल्फिराम.</p> <h3 style="text-align: justify; ">विषबाधेवरचे उतारे</h3> <p style="text-align: justify; ">सर्प विषउतारा (ए.एस.व्ही.), हेपारिन निओस्टिग्मीन. कीटकनाशकांवरचे उतारे (उदा. ऍट्रापिन, पाम, इ.)</p> <h3 style="text-align: justify; ">रक्त व रक्तपेशी, रक्तद्राव, इ.</h3> <p style="text-align: justify; ">शस्त्रक्रियेच्या वेळी. रक्तस्त्राव भरून काढण्यासाठी. तीव्र रक्तपांढरी झाली असेल त्यावेळी वापरण्यासाठी.</p> <p style="text-align: justify; "> </p> <p style="text-align: justify; ">लेखक : डॉ. श्याम अष्टेकर</p> (MBBS, MD community Medicine) <p style="text-align: justify; ">संदर्भ : <a class="external-link ext-link-icon" href="http://www.arogyavidya.net/arogyavi/index.php?option=com_content&view=article&id=417:2010-01-28-09-27-20&catid=183:2009-12-10-11-41-42&Itemid=506" target="_blank" title="external link to open in new window">आरोग्यविद्या</a></p> </div>