शिफारस केलेले सामान्य उपाय हायड्रेटेड राहा : शरीर हायड्रेटेड राहण्यासाठी दिवसभर भरपूर पाणी प्या. द्रवपदार्थांची पातळी राखण्यासाठी आणि थंड राहण्यासाठी तुम्ही ताक, नारळ पाणी आणि फळांचे रस देखील घेऊ शकता. थंड पेये वापरा : तुमच्या दिनचर्येत नैसर्गिकरित्या थंड पेये समाविष्ट करा, जसे की नारळ पाणी, लिंबाचा रस किंवा फळांवर आधारित पेये. हे शरीराचे तापमान कमी करण्यास आणि तुम्हाला ताजेतवाने ठेवण्यास मदत करतात. थेट सूर्यप्रकाश टाळा : बाहेर जाताना, सूर्यप्रकाश कमी करण्यासाठी छत्री वापरा किंवा रुंद काठाची टोपी घाला. यामुळे उष्माघात आणि उन्हापासून बचाव होण्यास मदत होते. हलके जेवण खा : घराबाहेर पडण्यापूर्वी हलके, पचण्यास सोपे जेवण घ्या. जड किंवा तेलकट पदार्थ टाळा, कारण ते शरीराची उष्णता वाढवू शकतात. योग्य कपडे घाला : कापसासारख्या कापडापासून बनवलेले पूर्ण बाह्यांचे, सैल फिटिंग कपडे घाला. यामुळे थेट सूर्यप्रकाशापासून चांगले संरक्षण मिळते आणि तुम्हाला थंड राहण्यास मदत होते. थंड पाण्याचे ओतणे वापरा: तुमचे पिण्याचे पाणी खूस (वेटिव्हर), सारीवा (भारतीय सरसपरिला), जीरा (जिरे) आणि धन्यका (धणे) सारख्या थंड घटकांनी तयार करा. यामुळे शरीरातील उष्णता कमी होण्यास मदत होऊ शकते. सत्तू-आधारित अल्पोपहाराचा आनंद घ्या : थंड आणि ताजेतवाने पदार्थासाठी सत्तू (भाजलेल्या बार्ली किंवा हरभरापासून बनवलेला खडबडीत पावडर) गूळ किंवा सैंधव मीठ मिसळून घ्या. थंडगार स्नॅक्स खा: फालसा (इंडियन ब्लॅकबेरी), मुनक्का (मनुका), लाजा (सुकवलेले भात) आणि पेठा (मिठाईयुक्त राख) यांसारखे पदार्थ तुमच्या आहारात समाविष्ट करा कारण त्यांच्या थंडगार गुणधर्मांमुळे. थंडगार पेस्ट लावा: उष्ण हवामानात थंड होण्यास मदत करण्यासाठी चंदन आणि व्हेटिव्हर सारख्या सुगंधी औषधी वनस्पतींपासून बनवलेल्या पेस्ट तुमच्या त्वचेवर वापरा. हायड्रेटेड फळे आणि भाज्यांचा समावेश करा: द्राक्षे, काकडी, टरबूज, वॉटर चेस्टनट, कस्तुरी, आंबा आणि उसाचा रस यांसारखी जास्त पाण्याचे प्रमाण असलेली फळे आणि भाज्या खा. उष्णतेवर मात करण्यासाठी बेल सरबत देखील एक उत्तम पर्याय आहे. साखरेसह दूध प्या: हायड्रेटेड राहण्याचा आणि ऊर्जा टिकवून ठेवण्याचा एक सोपा मार्ग म्हणजे साखरेसह दूध पिणे. दुपारची झोप घ्या: दिवसाच्या सर्वात उष्ण भागात विश्रांती घेतल्याने उष्णतेशी संबंधित आजारांचा धोका कमी होतो आणि तुमची ऊर्जा पातळी वाढू शकते. उष्ण हवामानात एक छोटीशी झोप ताजेतवाने आणि फायदेशीर ठरू शकते. उष्णतेच्या लाटेचा सामना करण्यासाठी आयुर्वेदिक पद्धती लिंबू-स्वादयुक्त अल्पोपहार (निंबुकफला पनाका): साहित्य: निंबूकफला स्वारस (लिंबाचा रस): 1 भाग शार्करोदक (पाण्यात विरघळलेली साखर): ६ भाग लवंगा (लवंग) आणि मारिचा (काळी मिरी): गरजेनुसार तयारीची पद्धत: निंबुकफला स्वरसाच्या १ भागामध्ये ६ भाग शार्करोदक (पाण्यात विरघळलेली साखर) घाला आणि लवंगा (लवंग) आणि मारिचा (काळी मिरी) च्या पावडरसह चांगले मिसळा. ते ५०-१०० मिली / गरजेनुसार घेतले जाऊ शकते. कच्चा आंबा ताजेतवाने (आम्रा प्रापनका) साहित्य : कच्चा आंब्याचा गर: १ भाग शार्करोदक (पाण्यात विरघळलेली साखर): ६ भाग मरिच (काळी मिरी): गरजेनुसार तयारीची पद्धत कच्च्या आंब्याच्या लगद्याचा १ भाग घ्या, तो हाताने मळून घ्या आणि त्यात ६ भाग शार्करोदक (पाण्यात विरघळलेली साखर) घाला, चिमूटभर मारीचा पावडर (काळी मिरी) घालून चांगले मिसळा. आवश्यकतेनुसार आम्र प्रपणक ५०-१०० मिली प्रमाणात घेता येईल. चिंचेवर आधारित पेय (चिंचा पनाका) साहित्य : पक्वा चिंचा (पिकलेली चिंचेची) कोळ: १ भाग पाणी: ६ भाग सीता/मिश्री (कँडीड शुगर): गरजेनुसार मधु (हनी): गरजेनुसार तयारीची पद्धत: १ भाग चिंचेचा गर ६ भाग पाण्यात भिजवा आणि रस काढा. गरजेनुसार सीता/मिश्री (मिश्रित साखर) आणि मधु (मध) घाला. चिंचा पनाका आवश्यकतेनुसार २५-५० मिली प्रमाणात घेता येतो. उष्णतेच्या लाटेचा सामना करण्यासाठी सिद्ध पद्धती नन्नरी फ्लेवर्ड रिफ्रेशमेंट (नन्नरी पानगम): साहित्य : इंडियन सरसापरिला सिरप: ३ टेबलस्पून लिंबाचा रस: ५ मिली भिजवलेल्या तुळशीच्या बिया (सब्जा बिया): १ चहाचा चमचा पाणी: १ कप तयार करण्याची पद्धत: सर्व साहित्य चांगले मिसळून सर्व्ह करावे. गुसबेरीयुक्त बटर मिल्क (नेल्ली मोर) साहित्य: बटर मिल्क: ३०० मिली बीपासून न काढलेले भारतीय गुसबेरी (नेलिकाई): १ भाग कढीपत्ता (करुवापिल्लई): ४ आले (इंजी): ½ इंचाचा तुकडा दगडी मीठ (इंधुप्पू): गरजेनुसार तयारीची पद्धत: बिया काढून काढलेले इंडियन गुळगुळीत फळे, कढीपत्ता आणि आले हे बारीक बारीक करून बटर मिल्क आणि आवश्यक ते रॉक मीठ यात चांगले मिसळले जाते. उष्णतेच्या लाटेचा सामना करण्यासाठी योगाभ्यास थंड राहण्यासाठी श्वास घेण्याच्या तंत्रे शीतली सारख्या प्राणायाम तंत्राची रचना नियंत्रित श्वासोच्छवासाद्वारे शरीराला थंड करण्यासाठी केली जाते. तीव्र उष्णतेच्या लाटेदरम्यान उष्णतेच्या ताणाचे व्यवस्थापन करण्यास मदत करण्यासाठी या पद्धती व्यक्ती आणि गट दोघांनाही शिकवल्या जाऊ शकतात. तापमान नियंत्रणासाठी योगासने काही योगासन, जसे की सौम्य ताणणे आणि विश्रांती (सुक्ष्म व्यायाम) शरीराचे तापमान कमी ठेवण्यास मदत करू शकतात. शांत आणि थंड वातावरणात योगाभ्यास केल्याने हे परिणाम वाढतात. उष्णतेच्या लाटेचा सामना करण्यासाठी युनानी पद्धती साखरेने गोड केलेले कच्चे आंबे (झुलाल-ए अंबा खाम) यांचे पाणी काढून प्या. भाजलेल्या कच्च्या आंब्याच्या गर, पाणी आणि साखरेपासून बनवलेले पन्ना हे एक ताजेतवाने पेय घ्या. सॅलिक्स अल्बा लिन (बर्ग-इ बेड सादा) च्या पानांनी, इपोमोइया अल्बा लिन (गुल-इ चांदनी) च्या फुलांनी, निम्फिया कमळ लिन (गुल-इ निलोफर) च्या फुलांनी, गव्हाच्या सालाने (सबुस-इ गंडम) आणि पोटॅशियम नायट्रेट (शोरा कलमी) च्या पानांनी पाय धुण्यासाठी स्नान तयार करा. उन्हाळ्याच्या दिवसात त्वचेचे रक्षण करण्यासाठी सायलियमचे म्युसिलेज, क्विन्स फळांच्या बिया, डिंक बाभूळ, ट्रॅगाकॅन्थ, अंड्याचा पांढरा भाग आणि पर्सलेन बिया यासारख्या चिकट पदार्थांची पेस्ट चेहऱ्यावर लावा. उष्णतेच्या लाटेचा सामना करण्यासाठी होमिओपॅथी पद्धती ग्लोनॉइन 30C चा एक डोस (6 गोळ्या), उष्णतेच्या लाटेशी संबंधित आजारांविरुद्ध प्रतिबंधक औषध म्हणून घेतला जाऊ शकतो. उन्हात बाहेर जाण्यापूर्वी डोस घेतला जाऊ शकतो, विशेषतः उच्च उष्णतेच्या वेळी म्हणजे दुपारी १२.०० ते ३.०० वाजेपर्यंत. उष्णतेच्या लाटेचा सामना करण्यासाठी पारंपारिक अन्नपदार्थ नारळ पाणी: नारळ पाणी इलेक्ट्रोलाइट्स, जीवनसत्त्वे आणि खनिजांनी समृद्ध असते, ज्यामुळे ते खूप हायड्रेटिंग आणि ताजेतवाने होते. ते बहुतेकदा शरीराला पुनर्जलीकरण करण्यासाठी आणि थंड करण्यासाठी वापरले जाते. काकडी: उच्च पाण्याचे प्रमाण असल्याने, काकडी हायड्रेशनसाठी एक उत्तम पर्याय आहे. ते कच्चे, सॅलडमध्ये किंवा थंड प्रभावासाठी रसात पिऊ शकता. टरबूज: टरबूज हे एक गोड आणि ताजेतवाने फळ आहे ज्यामध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असते, ज्यामुळे ते उन्हाळ्यातील एक परिपूर्ण नाश्ता बनते. त्यात जीवनसत्त्वे, अँटीऑक्सिडंट्स आणि इलेक्ट्रोलाइट्स देखील असतात. लिंबू: लिंबूचा शरीरावर थंडावा असतो आणि तो पाण्यात मिसळून एक तिखट चव आणता येते किंवा पदार्थ आणि पेयांची चव वाढवण्यासाठी वापरता येते. कस्तुरी खरबूज (कँटालूप) : हे फळ त्याच्या उच्च पाण्याच्या प्रमाणासाठी आणि गोड चवीसाठी ओळखले जाते. ते स्वतः खाऊ शकता किंवा ताजेतवाने पदार्थ म्हणून फळांच्या सॅलडमध्ये समाविष्ट करू शकता. भोपळा (हिवाळी खरबूज) : भोपळा ही एक थंडगार भाजी आहे जी सिद्ध पाककृतींमध्ये, विशेषतः सूपमध्ये वापरली जाते. त्यात पाण्याचे प्रमाण जास्त असते, जे हायड्रेशनमध्ये योगदान देते. टोमॅटो: टोमॅटो हे बहुमुखी आणि हायड्रेटिंग असतात, ते सॅलडमध्ये कच्चे खाल्ले जातात किंवा शिजवलेल्या पदार्थांमध्ये वापरले जातात. ते जीवनसत्त्वे आणि अँटीऑक्सिडंट्सने देखील समृद्ध असतात. नारळाचे कोवळे मांस: नारळाच्या पाण्याव्यतिरिक्त, नारळाचे कोवळे मांस एक हायड्रेटिंग आणि पौष्टिक नाश्ता आहे. ते स्मूदी, मिष्टान्नांमध्ये घालता येते किंवा स्वतःच खाऊ शकते. करू नका दिवसाच्या सर्वात उष्ण वेळेत, सामान्यतः दुपारी १२:०० ते ३:०० वाजेच्या दरम्यान, जेव्हा सूर्य सर्वात तीव्र असतो, बाहेर जाणे टाळा. जर तुम्हाला दुपारी बाहेर असण्याची गरज असेल तर जास्त गरम होणे आणि डिहायड्रेशन टाळण्यासाठी कठोर क्रियाकलाप टाळा. गरम पृष्ठभागावर तुमचे पाय जळू नयेत म्हणून अनवाणी बाहेर जाऊ नका. दिवसाच्या सर्वात उष्ण भागात स्वयंपाक करणे टाळा. जर तुम्हाला स्वयंपाक करायचाच असेल तर, ताजी हवा येण्यासाठी दरवाजे आणि खिडक्या उघडून योग्य वायुवीजन सुनिश्चित करा. जास्त साखर असलेले अल्कोहोल, चहा, कॉफी आणि कार्बोनेटेड पेये कमी करा किंवा टाळा. यामुळे द्रवपदार्थ कमी होऊ शकतात किंवा पोटात पेटके येऊ शकतात. लहान मुलांना किंवा पाळीव प्राण्यांना पार्क केलेल्या वाहनात कधीही सोडू नका, अगदी थोड्या वेळासाठीही. आतील तापमान वेगाने धोकादायक पातळीपर्यंत वाढू शकते. स्रोत: सार्वजनिक आरोग्य सल्लागार: आरोग्य सेवा महासंचालकांकडून अति उष्णता/उष्णतेची लाट